System sygnalizacji pożaru w budynkach biurowych - bezpieczeństwo w miejscu pracy
Budynek biurowy to obiekt, w którym każdego dnia przebywa duża liczba osób, często rozmieszczonych na wielu kondygnacjach, w wydzielonych strefach funkcjonalnych. W związku z tym instalowane w nim systemy bezpieczeństwa pożarowego muszą być wyspecjalizowane, niezawodne i precyzyjnie zaprojektowane, aby zapewnić skuteczne wykrywanie zagrożeń, szybkie powiadamianie osób oraz bezpieczną ewakuację. Każdy z poniższych systemów pełni odrębną, ale ściśle powiązaną funkcję.
1. System Sygnalizacji Pożarowej (SSP)
System ten odpowiada za wczesne wykrycie pożaru oraz powiadomienie o zagrożeniu. Jest to system specyficzny, który musi być dostosowany do układu budynku i ryzyka występującego w danym obiekcie. Stosowane urządzenia:
- Centrala sygnalizacji pożarowej (CSP) – główny element systemu, analizujący sygnały z czujek i uruchamiający odpowiednie scenariusze.
- Czujki pożarowe.
Rodzaje czujek pożarowych i ich zastosowanie w różnych przestrzeniach
1. Czujki dymu optyczne (punktowe)
Zasada działania: Wykrywają dym na zasadzie rozproszenia światła w komorze pomiarowej.
Zastosowanie:
- Biura, sale konferencyjne – niska emisja dymów i zapylenia.
- Korytarze i pomieszczenia ogólnodostępne.
- Archiwa i pomieszczenia z materiałami papierowymi.
- Serwerownie (pod warunkiem niewielkiej cyrkulacji powietrza).
Uwagi:
Niewskazane w pomieszczeniach, gdzie może występować para wodna, kurz lub dym niegroźny (np. kuchnie, łazienki).
2. Czujki temperatury (termiczne)
Zasada działania: Reagują na przekroczenie progu temperatury (czujki progowe) lub na szybki wzrost temperatury (czujki różniczkowe). Zastosowanie:
- Pomieszczenia techniczne (np. rozdzielnie elektryczne, serwerownie z wysokim przepływem powietrza).
- Garaże podziemne (duża obecność spalin – dymowe mogą fałszywie alarmować).
- Kotłownie, magazynki z urządzeniami grzewczymi.
- Pomieszczenia gospodarcze.
Uwagi:
Nie wykrywają dymu, więc mogą dawać późniejsze ostrzeżenie o pożarze – niezalecane jako jedyny typ czujki w pomieszczeniach dla ludzi.
3. Czujki multisensorowe (dym + temperatura)
Zasada działania: Łączą detekcję dymu i temperatury w jednej obudowie, zwiększając niezawodność. Zastosowanie:
- Korytarze i ciągi komunikacyjne.
- Biura open space – minimalizacja fałszywych alarmów.
- Pomieszczenia narażone na wahania środowiskowe.
Uwagi:
Uniwersalne – sprawdzają się w większości przestrzeni biurowych.
4. Czujki zasysające
Zasada działania: Próbkują powietrze przez cienkie rurki i analizują zawartość dymu w komorze detekcyjnej.
Zastosowanie:
- Serwerownie, pomieszczenia IT – bardzo wczesna detekcja dymu.
- Archiwa, biblioteki – wczesne wykrywanie przy niskim przepływie powietrza.
- Sufity podwieszane, podłogi podniesione – trudnodostępne przestrzenie techniczne.
Uwagi:
Zalecane do ochrony wartościowych lub krytycznych pomieszczeń, szybów
windowych.
5. Czujki liniowe dymu
Zasada działania: Liniowa czujka dymu działa na zasadzie optyki, monitorując przezroczystość powietrza na danym odcinku przestrzeni. Nadajnik emituje promień podczerwieni/ultrafiolet , który, odbijając się od reflektora, trafia do odbiornika w tej samej obudowie. Gdy pojawia się dym, jego cząstki pochłaniają i rozpraszają część promieniowania, co powoduje spadek mocy sygnału docierającego do odbiornika. Po przekroczeniu ustalonego progu czułości, czujka przechodzi w stan alarmowania, informując o potencjalnym pożarze.
- Korytarze o długości powyżej 30 m.
- Hale open space, wysokie atria, lobby, recepcje.
- Magazyny i garaże o dużej kubaturze.
Uwagi:
Wymagają precyzyjnego ustawienia – mogą być wrażliwe na przesunięcia i zabrudzenia.
Podsumowanie doboru czujek według przestrzeni biurowej
Ręczne ostrzegacze pożarowe (ROP) – umożliwiające ręczne wywołanie alarmu przez użytkownika.
Sygnalizatory akustyczne/ akustyczno - optyczne – przekazujące sygnał alarmowy w formie dźwięku i światła.
Interfejsy sterujące (moduły wyjściowe) – współpracujące z innymi systemami (np. DSO, systemami oddymiania, kontrolą dostępu).
2. Dźwiękowy System Ostrzegawczy (DSO)
System ten ma za zadanie przekazywać komunikaty głosowe w przypadku wystąpienia pożaru lub innego zagrożenia. Jego główną funkcją jest zarządzanie ewakuacją w sposób zrozumiały, uporządkowany i skuteczny. Stosowane urządzenia:
- Centrala DSO (matryca audio, kontroler strefowy) – zarządza przekazywaniem komunikatów do odpowiednich stref.
- Wzmacniacze mocy – odpowiedzialne za zasilanie głośników.
- Głośniki sufitowe i naścienne – rozmieszczone w biurach, korytarzach, salach konferencyjnych i na klatkach schodowych.
- Mikrofony strażackie (ręczne stacje mikrofonowe) – umożliwiające ręczne nadawanie komunikatów przez operatora lub służby.
- Zasilacze awaryjne (UPS) – gwarantujące działanie systemu nawet w przypadku zaniku napięcia.
3. System Oddymiania Klatek Schodowych, Holi
System oddymiania pełni krytyczną funkcję utrzymania przejezdności i widoczności na drogach ewakuacyjnych. Jego zadaniem jest odprowadzanie dymu i ciepła zobjętych pożarem przestrzeni oraz doprowadzanie świeżego powietrza. Stosowane urządzenia:
- Czujki dymu – uruchamiające system oddymiania (często zintegrowane z SSP).
- Centrale sterujące oddymianiem – kontrolujące działanie klap, siłowników i wentylatorów.
- Klapy dymowe (dachowe lub elewacyjne) – służące do odprowadzania dymu z przestrzeni objętej pożarem.
- Kratki i klapy napowietrzające – doprowadzające świeże powietrze do klatek schodowych.
- Siłowniki elektryczne/liniowe – otwierające okna oddymiające lub klapy.
- Wentylatory oddymiające – stosowane w systemach mechanicznych.
4. System BMS (Building Management System)
System zarządzania budynkiem odpowiada za integrację i nadzorowanie wszystkich instalacji technicznych, w tym przeciwpożarowych. Pozwala na automatyczne reagowanie systemów w przypadku wystąpienia pożaru i optymalizuje zarządzanie energią oraz bezpieczeństwem. Stosowane urządzenia:
- Sterowniki BMS – urządzenia logiczne, komunikujące się z poszczególnymi systemami.
- Punkty monitorujące (czujniki, styki, interfejsy) – zbierające dane z SSP, DSO, HVAC, systemów oddymiania itp.
- Oprogramowanie SCADA / HMI – umożliwiające wizualizację pracy systemów i zdalne zarządzanie.
- Moduły integracyjne – np. BACnet, Modbus, KNX – umożliwiające komunikację między systemami.
Podsumowanie
W budynkach biurowych zastosowane systemy bezpieczeństwa pożarowego muszą być ze sobą ściśle zintegrowane i zaprojektowane zgodnie z obowiązującymi normami oraz specyfiką użytkową budynku. Każdy z systemów – od detekcji zagrożenia, przez informowanie i sterowanie ewakuacją, aż po oddymianie i oświetlenie – ma ściśle określoną rolę w zapewnieniu ochrony życia i zdrowia użytkowników oraz minimalizacji strat materialnych. Wymaga to nie tylko odpowiedniego doboru urządzeń, ale również ich prawidłowego rozmieszczenia i regularnej konserwacji.