System sygnalizacji pożaru w szpitalach - ochrona najważniejszych miejsc
Szpital to obiekt o wyjątkowej specyfice – znajduje się w nim duża liczba osób, z których wielu nie jest w stanie samodzielnie się ewakuować (pacjenci leżący, na intensywnej terapii, po operacjach itp.). Ponadto szpitale zawierają pomieszczenia o wysokim stopniu czystości (bloki operacyjne), obecność gazów medycznych, aparatury elektronicznej i urządzeń HVAC. Z tych względów systemy przeciwpożarowe muszą być niezawodne, szybkie w działaniu, a jednocześnie minimalnie inwazyjne w środowisku medycznym.
1. System Sygnalizacji Pożarowej (SSP)
Funkcja: Szybkie i precyzyjne wykrycie pożaru, natychmiastowe uruchomienie scenariuszy alarmowych oraz integracja z innymi systemami bezpieczeństwa.
Typy stosowanych czujek pożarowych:
Charakterystyka czujek zasysających:
Zasada działania: Ciągłe zasysanie powietrza przez system cienkich rurek rozmieszczonych w monitorowanej przestrzeni. Powietrze trafia do komory
detekcyjnej o bardzo wysokiej czułości, często zdolnej do wykrycia dymu na poziomie wczesnego rozkładu materiału.
Zastosowanie:
- Sale operacyjne: Brak ruchomych elementów, brak widocznych czujek na suficie - czystość pomieszczenia i brak ryzyka kontaminacji.
- Szyby windowe: Trudnodostępne, wąskie przestrzenie o pionowym przebiegu — czujki zasysające zapewniają detekcję bez potrzeby montowania czujek punktowych w szybie.
- Pomieszczenia czyste i serwerownie: Wysoka czułość, cicha praca, integracja z systemami gaszenia.
Zalety:
- Wczesna detekcja.
- Montaż bezinwazyjny w pomieszczeniach o wysokich wymaganiach higienicznych.
- Możliwość detekcji w trudnodostępnych miejscach.
Wady:
- Wyższy koszt inwestycyjny.
- Konieczność specjalistycznej konfiguracji i okresowej kalibracji.
Pozostałe urządzenia SSP:
- Centrala pożarowa (CSP) – wielostrefowa, często redundantna, zgodna z EN54.
- ROP-y (ręczne ostrzegacze pożarowe) – przy wyjściach, w ciągach komunikacyjnych.
- Sygnalizatory akustyczno-optyczne – dobrane z uwzględnieniem pacjentów (np. dyskretne sygnały).
- Moduły integracyjne i przekaźniki – współpracujące z automatyką drzwi, systemem wentylacji, DSO, BMS, systemami gaszenia.
2. Dźwiękowy System Ostrzegawczy (DSO)
Funkcja: Zarządzanie ewakuacją poprzez przekazywanie jasnych i spokojnych komunikatów głosowych. W szpitalu system ten musi uwzględniać różne strefy i ich charakter (np. sale pacjentów vs. obszary techniczne). Stosowane urządzenia:
- Centrala DSO i matryce strefowe – umożliwiają przekazywanie różnych komunikatów w różnych częściach szpitala.
- Głośniki sufitowe i ścienne – rozmieszczone tak, by zapewnić równomierne nagłośnienie (np. w salach pacjentów – o ograniczonej głośności).
- Wzmacniacze audio, zasilacze UPS – zapewniające ciągłość działania.
- Mikrofony strefowe / strażackie – umożliwiające ręczne zarządzanie ewakuacją.
Uwagi:
W miejscach, gdzie przebywają pacjenci wymagający spokoju, komunikaty powinny być subtelne i dostosowane do poziomu świadomości odbiorców. Możliwe są także komunikaty tylko do personelu.
3. System Oddymiania Klatek Schodowych i Holi
Funkcja: Usuwanie dymu z dróg ewakuacyjnych – przede wszystkim z pionów komunikacyjnych (klatek schodowych), umożliwienie bezpiecznej ewakuacji lub działań ratowniczych. Stosowane urządzenia:
- Czujki pożarowe (dymu) – powiązane z SSP, wyzwalające system oddymiania.
- Klapy oddymiające / okna dymowe – montowane na najwyższych kondygnacjach lub dachach.
- Siłowniki elektryczne – do automatycznego otwierania okien lub klap.
- Wentylatory oddymiające i napowietrzające – w systemach mechanicznych.
- Przyciski oddymiania – umożliwiające ręczne uruchomienie przez personel.
Uwagi:
Oddymianie musi uwzględniać warunki dla pacjentów z ograniczoną mobilnością – dym nie może się przedostawać do stref zabezpieczonych.
4. System BMS (Building Management System)
Funkcja: Centralne zarządzanie infrastrukturą techniczną szpitala: SSP, HVAC, oświetlenie, zasilanie, gaz medyczny, DSO, windy, itp. W razie pożaru – natychmiastowa reakcja wszystkich podsystemów zgodnie z ustalonym scenariuszem. Stosowane urządzenia:
- Sterowniki BMS (PLC / DDC) – nadzorujące pracę systemów i reagujące na sygnały SSP.
- Oprogramowanie SCADA / HMI – umożliwiające wizualizację w czasie rzeczywistym.
- Rejestracja zdarzeń – pełna historia alarmów, zdarzeń technicznych i ich przyczyn.
- Integracja z systemami medycznymi – np. systemem przyzywowym.
Podsumowanie
Szpital to obiekt o szczególnym znaczeniu dla ochrony życia ludzkiego, dlatego zastosowane w nim systemy przeciwpożarowe muszą spełniać najwyższe standardy niezawodności, precyzji działania oraz szybkości reakcji. Ze względu na obecność osób o ograniczonej mobilności, intensywnie eksploatowanej infrastruktury technicznej, środowisk czystych (np. sale operacyjne) oraz pomieszczeń o zróżnicowanym charakterze funkcjonalnym, projektowanie i integracja systemów ochrony przeciwpożarowej wymaga indywidualnego podejścia. Najważniejsze cechy systemów w szpitalu:
- System Sygnalizacji Pożarowej (SSP) – musi umożliwiać bardzo wczesne wykrycie zagrożenia oraz bezbłędną identyfikację strefy pożaru. Szczególną rolę odgrywają tu czujki zasysające, które zapewniają skuteczną i nieinwazyjną detekcję w salach operacyjnych, szybach windowych czy pomieszczeniach czystych.
- Dźwiękowy System Ostrzegawczy (DSO) – prowadzenie ewakuacji wymaga jasnych, spokojnych komunikatów, które nie wzbudzają paniki, a jednocześnie pozwalają personelowi medycznemu na szybką reakcję. System powinien być podzielony na wiele niezależnych stref.
- System Oddymiania – kluczowy dla zapewnienia przejrzystości klatek schodowych i holi ewakuacyjnych. Wymaga pełnej integracji z SSP i działaniem zgodnym ze scenariuszem pożarowym.
- System BMS – pełni funkcję nadrzędnego układu sterowania, który automatycznie nadzoruje, koordynuje i rejestruje działanie wszystkich systemów budynku w czasie rzeczywistym. W sytuacji pożaru reaguje błyskawicznie na sygnały z SSP, wyłączając np. wentylację, zamykając drzwi przeciwpożarowe, aktywując gaszenie lub informując służby.
- Awaryjne Oświetlenie Ewakuacyjne – zapewnia bezpieczne przemieszczanie się pacjentów i personelu w razie zaniku zasilania, szczególnie w długich korytarzach, blokach operacyjnych i klatkach schodowych.
W szpitalu nie ma miejsca na kompromisy w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Kluczowe znaczenie ma integracja systemów, ich niezawodność oraz dostosowanie do specyfiki medycznej i architektonicznej obiektu. Szczególnie istotna jest możliwość detekcji pożaru w jego najwcześniejszym stadium (np. przez czujki zasysające) oraz precyzyjne sterowanie ewakuacją — w sposób bezpieczny dla pacjentów i wspierający działania personelu medycznego.