Budynki przemysłowe cechują się dużą powierzchnią, specyficznym układem przestrzennym, wysokim ryzykiem pożaru ze względu na stosowanie różnych materiałów łatwopalnych, urządzeń mechanicznych, instalacji elektrycznych oraz obecność substancji chemicznych. Dlatego systemy przeciwpożarowe w takich obiektach muszą być bardzo skuteczne, niezawodne i dostosowane do specyfiki hal produkcyjnych i magazynowych.

1. System Sygnalizacji Pożarowej (SSP)

🔸 Zadania:

• Wczesne wykrycie zagrożenia pożarowego nawet na dużej powierzchni.
• Precyzyjna lokalizacja źródła alarmu w rozległych halach.
• Minimalizacja ryzyka fałszywych alarmów wynikających z obecności pyłów, kurzu, oparów czy wysokich temperatur.
• Czujki pożarowe – rodzaje i zasada działania:

2. System Oddymiania Hal Produkcyjnych i Magazynowych

Cel oddymiania:

• Usunięcie dymu i gorących gazów powstałych podczas pożaru,
• Utrzymanie drożnych i bezpiecznych dróg ewakuacyjnych,
• Zmniejszenie temperatury w pomieszczeniu, co ułatwia działania gaśnicze,
• Zwiększenie widoczności i komfortu ewakuujących się osób.

Zasada działania:

Oddymianie bazuje na naturalnej lub mechanicznej wentylacji pożarowej, której zadaniem jest wypchnięcie gorącego dymu przez klapy i wywietrzniki oddymiające oraz napływ świeżego powietrza przez nawiewniki lub otwory nawiewne.

• Gorące gazy unoszą się ku górze (efekt kominowy),
• Klapy oddymiające automatycznie otwierają się pod wpływem sygnału z systemu sygnalizacji pożarowej,
• Wentylatory oddymiające (jeśli są zastosowane) wspomagają usuwanie dymu z hali,
• Świeże powietrze jest zasysane do pomieszczenia przez nawiewniki, co wspiera wypieranie dymu na zewnątrz.

Urządzenia stosowane w systemie oddymiania:

3. Dźwiękowy system ostrzegawczy (DSO)

Funkcje i zadania:

• Emisja sygnałów alarmowych, w tym dźwięków syren, gongów oraz komunikatów głosowych informujących o zagrożeniu pożarowym lub innym kryzysie.
• Podział na strefy – w halach przemysłowych, które mogą mieć setki lub tysiące metrów kwadratowych, system umożliwia selektywne nadawanie komunikatów, co pozwala na kierowanie ewakuacją tylko w zagrożonych miejscach.
• Możliwość nadawania komunikatów ręcznych przez operatora lub służby BHP – pozwala na precyzyjne instrukcje lub modyfikacje w trakcie ewakuacji.
• Współpraca z innymi systemami, np. SSP i BMS, w celu synchronizacji działań i automatyzacji procesu alarmowego.

Specyfika w obiektach przemysłowych:

• Konieczne jest stosowanie głośników i wzmacniaczy o dużej mocy i odporności na warunki przemysłowe (pył, wibracje, temperatura).
• Komunikaty muszą być zrozumiałe nawet w hałasie maszyn – dlatego używa się specjalistycznych głośników  kierunkowych lub rozmieszczonych w wielu punktach.
• System może również informować o innych zagrożeniach, np. awariach technicznych czy zagrożeniach chemicznych.

4. System BMS (Building Management System)

Funkcje i zadania w obiekcie przemysłowym:

• Centralne zarządzanie i monitorowanie wszystkich systemów budynku, w tym systemu sygnalizacji pożarowej (SSP), oddymiania, DSO, wentylacji, klimatyzacji, kontroli dostępu, oświetlenia oraz systemów przeciwpożarowych.
• Automatyczne reakcje na zdarzenia – w przypadku wykrycia pożaru BMS może zainicjować:
• • wyłączenie systemów wentylacyjnych, które mogłyby rozprowadzać dym,
  • o automatyczne otwarcie klap i wywietrzników oddymiających,
  • aktywację sygnalizacji alarmowej (DSO),
  • przekierowanie wind do trybu ewakuacyjnego lub ich blokadę,
  • włączenie awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego,
  • powiadomienie służb technicznych i ratowniczych.

• Zdalny nadzór i diagnostyka – operator może monitorować stan instalacji w czasie rzeczywistym, odbierać raporty o błędach i alarmach, co pozwala na szybką reakcję i minimalizację ryzyka awarii.
• Integracja z systemem zarządzania produkcją i bezpieczeństwem – pozwala na koordynację działań w sytuacjach kryzysowych bez przerywania całkowicie procesu produkcyjnego, jeśli jest to możliwe.

Specyfika w budynku przemysłowym:

• System BMS musi być odporny na zakłócenia elektromagnetyczne i trudne warunki środowiskowe (pyły, wilgoć).
• Zapewnia wysoką redundancję i niezawodność, ponieważ awaria systemu może mieć poważne skutki dla bezpieczeństwa i ciągłości działania zakładu.
• Modułowość pozwala na rozbudowę o kolejne funkcje i integrację z systemami zewnętrznymi (np. systemy alarmowe straży pożarnej).
• Nadzór i koordynacja SSP, oddymiania, DSO i innych instalacji,
• Automatyczna reakcja na zdarzenia, raportowanie i monitorowanie.

Podsumowanie

Systemy bezpieczeństwa pożarowego w budynkach przemysłowych muszą być projektowane z uwzględnieniem:

• Specyfiki dużych powierzchni i wysokich pomieszczeń,
• Wysokiego ryzyka występowania czynników mogących powodować fałszywe alarmy (pył, para, dymy technologiczne),
• Różnorodności zagrożeń – od pożarów elektrycznych po chemiczne,
• Potrzeby szybkiego i skutecznego usuwania dymu oraz ciepła z hal,
• Zastosowania zaawansowanych czujek (multisensorowych, zasysających, liniowych) oraz nowoczesnych systemów oddymiania mechanicznego i naturalnego.

Dobór odpowiednich urządzeń i właściwa integracja systemów pozwala na maksymalne zwiększenie bezpieczeństwa osób i mienia przy jednoczesnym ograniczeniu ryzyka fałszywych alarmów i niepotrzebnych przerw w produkcji.